Chính sách, Pháp lý & Tiêu chuẩn Hàng hóa: Cập nhật mới nhất cho thị trường FMCG

Trong bối cảnh thị trường FMCG Việt Nam đang có những chuyển động mạnh mẽ, các quy định về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa ngày càng trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Đặc biệt, trong những tháng đầu năm 2026, nhiều văn bản pháp quy quan trọng đã được ban hành và có hiệu lực, tác động trực tiếp đến hoạt động sản xuất, kinh doanh và phân phối các mặt hàng tiêu dùng nhanh.

Chuyện gì đang xảy ra?

Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn siết chặt quản lý trong lĩnh vực thực phẩm và hàng hóa tiêu dùng tại Việt Nam. Theo đó, Chính phủ đã ban hành Nghị định số 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết thi hành Luật An toàn thực phẩm, tập trung vào các điều kiện bảo đảm an toàn trong sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, đòi hỏi người phụ trách chuyên môn phải có trình độ đại học trở lên và áp dụng nghiêm ngặt Thực hành sản xuất tốt (GMP).

Song song đó, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi 2025 chính thức có hiệu lực từ ngày 01/01/2026, phân loại sản phẩm theo ba mức độ rủi ro: thấp, trung bình và cao. Điều này có nghĩa là các sản phẩm thuộc nhóm rủi ro cao bắt buộc phải có chứng nhận từ tổ chức độc lập, trong khi nhóm rủi ro thấp doanh nghiệp được tự công bố tiêu chuẩn. Đặc biệt, từ ngày 01/07/2026, các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ Công Thương sẽ bắt buộc thực hiện truy xuất nguồn gốc trước khi lưu thông trên thị trường thông qua Hệ thống VeriGoods.

Ngoài ra, Luật An toàn thực phẩm (sửa đổi) đang được hoàn thiện với các chính sách trọng tâm như quản lý thực phẩm theo chuỗi cung ứng, tăng cường hậu kiểm và đẩy mạnh số hóa dữ liệu. Dự thảo này cũng đề xuất các quy định cụ thể về trách nhiệm của các sàn thương mại điện tử trong việc xác thực người bán và quản lý quảng cáo sản phẩm.

Về thủ tục hành chính trong lĩnh vực xuất nhập khẩu, Bộ Công Thương đã công bố danh mục 36 thủ tục hành chính được sửa đổi, bổ sung, chủ yếu liên quan đến cấp các loại Giấy chứng nhận xuất xứ hàng hóa (C/O) ưu đãi và không ưu đãi theo các hiệp định thương mại tự do (FTA), áp dụng từ ngày 01/05/2026.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi này có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Việc siết chặt các tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm, cùng với quy định truy xuất nguồn gốc, giúp nâng cao niềm tin của người tiêu dùng vào sản phẩm, đồng thời giảm thiểu rủi ro hàng giả, hàng kém chất lượng tràn lan trên thị trường.

Đối với các doanh nghiệp sản xuất, quy định mới đòi hỏi sự đầu tư vào quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng và quản lý hồ sơ chặt chẽ hơn. Điều này có thể tạo ra rào cản ban đầu, nhưng về lâu dài sẽ giúp xây dựng thương hiệu bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh trên thị trường quốc tế.

Đối với kênh phân phối và bán lẻ, việc nắm vững các quy định mới giúp đảm bảo tuân thủ pháp luật, tránh các rủi ro về xử phạt và thu hồi hàng hóa. Đồng thời, việc minh bạch thông tin sản phẩm thông qua truy xuất nguồn gốc cũng giúp tăng cường sự tin tưởng từ phía người tiêu dùng.

Thương mại điện tử cũng chịu tác động lớn khi các sàn phải tăng cường trách nhiệm trong việc xác thực người bán và kiểm soát chất lượng hàng hóa. Điều này hướng tới một môi trường kinh doanh online lành mạnh và an toàn hơn cho người tiêu dùng.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh GT (General Trade), bao gồm các tiệm tạp hóa và siêu thị mini, những quy định mới về tiêu chuẩn chất lượng và an toàn thực phẩm có thể tạo ra thách thức. Các nhà bán lẻ nhỏ lẻ có thể gặp khó khăn trong việc kiểm soát nguồn gốc và chất lượng của tất cả các sản phẩm mình nhập về, đặc biệt là các sản phẩm từ nhiều nhà cung cấp nhỏ lẻ. Tuy nhiên, nếu tuân thủ tốt, họ sẽ xây dựng được uy tín với khách hàng về việc chỉ bán hàng hóa đảm bảo chất lượng.

Các nhà phân phối đóng vai trò then chốt trong việc truyền tải các quy định này đến các điểm bán lẻ GT. Họ cần chủ động làm việc với các nhà sản xuất để đảm bảo nguồn hàng tuân thủ các tiêu chuẩn mới, đồng thời cung cấp thông tin và hỗ trợ các điểm bán lẻ trong việc áp dụng các quy định mới, ví dụ như yêu cầu về nhãn mác, chứng nhận chất lượng.

Đối với kênh MT (Modern Trade), như các chuỗi siêu thị và cửa hàng tiện lợi, việc áp dụng các tiêu chuẩn cao hơn là điều tất yếu và thường đã được các đơn vị này chủ động triển khai. Tuy nhiên, các quy định mới, đặc biệt là về truy xuất nguồn gốc và phân loại rủi ro, sẽ giúp các nhà bán lẻ hiện đại chuẩn hóa quy trình và tăng cường khả năng giám sát chuỗi cung ứng của mình. Điều này cũng giúp họ đáp ứng tốt hơn các yêu cầu của người tiêu dùng ngày càng khó tính.

Các thương hiệu nhỏ, đặc biệt là những thương hiệu sản xuất các mặt hàng có nguy cơ rủi ro cao, sẽ phải đối mặt với yêu cầu cao hơn về chứng nhận và truy xuất nguồn gốc. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để họ chứng minh chất lượng sản phẩm, xây dựng niềm tin và tạo lợi thế cạnh tranh so với các sản phẩm không rõ nguồn gốc.

LYHU Góc nhìn Thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng việc tuân thủ các quy định pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để các nhà bán lẻ và nhà phân phối xây dựng uy tín và phát triển bền vững. Các quy định mới về truy xuất nguồn gốc và phân loại rủi ro sản phẩm, đặc biệt có hiệu lực từ tháng 7/2026, sẽ là một yếu tố quan trọng trong việc định hình lại thị trường.

Đối với các nhà phân phối, việc chủ động làm việc với các nhà sản xuất để đảm bảo nguồn hàng hóa đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mới là cực kỳ quan trọng. Cần ưu tiên hợp tác với các nhà sản xuất có quy trình sản xuất minh bạch, có đầy đủ giấy tờ chứng nhận chất lượng và an toàn thực phẩm. Ngoài ra, việc xây dựng hệ thống quản lý thông tin sản phẩm hiệu quả, có khả năng truy xuất nguồn gốc nhanh chóng sẽ là một lợi thế cạnh tranh lớn.

Đối với các điểm bán lẻ (tạp hóa, siêu thị mini), việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín là yếu tố sống còn. Hãy yêu cầu nhà cung cấp cung cấp đầy đủ thông tin về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm. Đồng thời, cần chú ý đến cách trưng bày và tư vấn cho khách hàng về các sản phẩm đảm bảo chất lượng, có nguồn gốc rõ ràng. Việc xây dựng lòng tin với khách hàng về chất lượng sản phẩm sẽ giúp giữ chân khách hàng và thu hút khách hàng mới.

Các thương hiệu nhỏ có cơ hội nếu họ tập trung vào chất lượng và sự minh bạch. Việc đáp ứng các tiêu chuẩn khắt khe hơn sẽ giúp họ loại bỏ các đối thủ cạnh tranh không lành mạnh và tạo dựng chỗ đứng vững chắc trên thị trường. Hãy xem đây là cơ hội để đầu tư vào chất lượng, xây dựng câu chuyện thương hiệu và truyền thông rõ ràng về các chứng nhận, tiêu chuẩn mà sản phẩm của mình đạt được.

Gợi ý hành động

Để thích ứng và phát triển trong bối cảnh pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa ngày càng chặt chẽ, các nhà bán lẻ và nhà phân phối FMCG nên tập trung vào các hành động sau:

• Ưu tiên nhóm hàng hóa có chứng nhận chất lượng và nguồn gốc rõ ràng: Đặc biệt đối với các sản phẩm có nguy cơ rủi ro cao, hãy kiểm tra kỹ các chứng nhận và thông tin truy xuất nguồn gốc. Cân nhắc giảm tỷ trọng các mặt hàng không rõ nguồn gốc hoặc không đáp ứng tiêu chuẩn mới.
• Tăng cường đào tạo và nâng cao nhận thức: Tổ chức các buổi đào tạo ngắn cho nhân viên về các quy định mới, cách nhận biết hàng hóa đạt chuẩn và cách tư vấn cho khách hàng. Điều này giúp nhân viên tự tin hơn khi làm việc và hỗ trợ khách hàng tốt hơn.
• Xây dựng mối quan hệ đối tác tin cậy với nhà cung cấp: Làm việc chặt chẽ với các nhà phân phối và nhà sản xuất uy tín, yêu cầu họ cung cấp đầy đủ hồ sơ, chứng nhận liên quan đến chất lượng và an toàn sản phẩm.