Cập nhật Chính sách Pháp lý và Tiêu chuẩn Hàng hóa: Tăng cường quản lý, hướng tới minh bạch thị trường FMCG

Chính sách, Pháp lý & Tiêu chuẩn Hàng hóa: Tăng cường siết chặt, hướng tới minh bạch và bảo vệ người tiêu dùng

Trong bối cảnh thị trường bán lẻ và tiêu dùng ngày càng sôi động, các quy định về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa tại Việt Nam đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ. Mục tiêu chung là tạo dựng một môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch, đồng thời bảo vệ quyền lợi tối đa cho người tiêu dùng. Những thay đổi này không chỉ ảnh hưởng đến cách thức vận hành của các doanh nghiệp mà còn định hình lại hành vi mua sắm và kỳ vọng của người tiêu dùng trong năm 2026.

Chuyện gì đang xảy ra?

Gần đây, Chính phủ đã ban hành nhiều văn bản pháp lý quan trọng, tập trung vào việc siết chặt quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm. Cụ thể, Nghị quyết số 66.13/2026/NQ-CP và Nghị định số 46/2026/NĐ-CP đã được ban hành để sửa đổi, bổ sung các quy định hướng dẫn Luật An toàn thực phẩm. Những quy định này nhằm khắc phục những kẽ hở pháp lý, tăng cường trách nhiệm "hậu kiểm" của các bộ, ngành và địa phương, đồng thời siết chặt quản lý từ khâu sản xuất đến lưu thông sản phẩm. Một điểm mới đáng chú ý là việc tăng cường quản lý đối với thực phẩm chức năng, yêu cầu hồ sơ đăng ký chặt chẽ hơn về thành phần, tiêu chuẩn an toàn, chất lượng, quy trình sản xuất và công bố công dụng. Ngoài ra, Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi (có hiệu lực từ năm 2026) áp dụng mô hình quản lý dựa trên đánh giá rủi ro 3 cấp độ: rủi ro cao, trung bình và thấp. Mô hình này thay thế cách quản lý cũ theo "nhóm nguy cơ", giúp phân loại và áp dụng biện pháp quản lý phù hợp hơn, đảm bảo tính linh hoạt và tuân thủ thông lệ quốc tế. Theo đó, từ ngày 1/7/2026, các nhóm hàng hóa có mức rủi ro cao như thực phẩm, dược phẩm và vật tư nông nghiệp bắt buộc phải thực hiện đầy đủ quy định về truy xuất nguồn gốc.

Bên cạnh đó, các quy định về thương mại điện tử cũng được chú trọng. Từ ngày 1/1/2026, tất cả sản phẩm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử sẽ phải công bố chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng theo quy định mới của Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Điều này nhằm tạo hành lang pháp lý rõ ràng hơn, nâng cao trách nhiệm của cả người bán và các sàn giao dịch điện tử. Bộ Công Thương cũng đã phê duyệt Đề án phát triển các mô hình outlet tại Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, với mục tiêu hình thành ít nhất một mô hình outlet vào năm 2030. Đề án này không chỉ mở rộng không gian mua sắm mà còn hướng tới việc tích hợp mua sắm với du lịch, trải nghiệm và ưu tiên tỷ lệ hàng hóa Việt Nam chiếm 30-40% tại các outlet thí điểm.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa này có tác động sâu rộng đến toàn bộ hệ sinh thái FMCG và bán lẻ. Đối với người tiêu dùng, đây là tín hiệu tích cực về việc nâng cao chất lượng và an toàn của sản phẩm, đặc biệt là các mặt hàng thiết yếu và thực phẩm chức năng. Việc truy xuất nguồn gốc rõ ràng và tiêu chuẩn chất lượng được công bố minh bạch sẽ giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm sáng suốt hơn, giảm thiểu rủi ro mua phải hàng giả, hàng kém chất lượng.

Đối với các nhà phân phối, nhà bán lẻ và thương hiệu, việc tuân thủ các quy định mới là yêu cầu bắt buộc. Các quy định về an toàn thực phẩm và tiêu chuẩn chất lượng chặt chẽ hơn đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư vào quy trình sản xuất, kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt hơn. Việc áp dụng mô hình quản lý rủi ro 3 cấp độ sẽ giúp doanh nghiệp tập trung nguồn lực vào các sản phẩm có rủi ro cao, tối ưu hóa chi phí và quy trình quản lý. Đồng thời, yêu cầu công bố tiêu chuẩn chất lượng trên các nền tảng thương mại điện tử cũng đòi hỏi doanh nghiệp phải chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ pháp lý và kỹ thuật cho sản phẩm của mình.

Sự phát triển của các mô hình outlet cũng mở ra một kênh bán hàng mới, cho phép các thương hiệu tiếp cận người tiêu dùng trực tiếp với mức giá cạnh tranh hơn, đồng thời tạo cơ hội quảng bá sản phẩm Việt Nam rộng rãi hơn.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh bán lẻ truyền thống (GT) và hiện đại (MT) sẽ chịu tác động trực tiếp từ các quy định này. Các cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini và các điểm bán lẻ truyền thống cần chú trọng hơn đến nguồn gốc và chất lượng hàng hóa trưng bày. Việc nắm rõ các tiêu chuẩn mới sẽ giúp họ tránh rủi ro pháp lý và xây dựng lòng tin với khách hàng. Các nhà phân phối cần cập nhật danh mục sản phẩm, đảm bảo nguồn hàng đáp ứng các tiêu chuẩn mới, đặc biệt là đối với các ngành hàng có mức độ rủi ro cao như thực phẩm và thực phẩm chức năng.

Đối với các thương hiệu nhỏ và các nhà sản xuất địa phương, việc tuân thủ các quy định mới có thể là một thách thức. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để họ nâng cao chất lượng sản phẩm, xây dựng uy tín và tạo lợi thế cạnh tranh. Đặc biệt, với sự phát triển của các mô hình outlet, các thương hiệu Việt có tiềm năng lớn để tiếp cận và mở rộng thị trường nội địa.

Các sàn thương mại điện tử và nền tảng bán hàng trực tuyến cũng phải tuân thủ nghiêm ngặt hơn các quy định về công bố tiêu chuẩn chất lượng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các sàn và các nhà bán hàng để đảm bảo thông tin sản phẩm được công khai, minh bạch.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng sự thay đổi về chính sách và pháp lý là tất yếu trong quá trình phát triển của thị trường. Để thích ứng và phát triển bền vững, các nhà phân phối và điểm bán lẻ cần có những bước chuẩn bị chủ động.

Đối với các nhà phân phối, việc cập nhật liên tục thông tin về các quy định pháp lý mới là vô cùng quan trọng. Cần xây dựng hệ thống quản lý thông tin sản phẩm chặt chẽ, đảm bảo mọi mặt hàng lưu kho và phân phối đều tuân thủ các tiêu chuẩn hiện hành. Việc hợp tác với các nhà sản xuất uy tín, có quy trình sản xuất đạt chuẩn, sẽ giúp giảm thiểu rủi ro và đảm bảo nguồn cung ổn định.

Đối với các điểm bán lẻ (chủ tạp hóa, chủ siêu thị mini), việc lựa chọn nhà cung cấp đáng tin cậy là yếu tố then chốt. Ưu tiên làm việc với các nhà phân phối có danh tiếng, cung cấp đầy đủ giấy tờ chứng minh nguồn gốc và chất lượng sản phẩm. Cần chú trọng đến việc trưng bày hàng hóa một cách khoa học, cung cấp đầy đủ thông tin về sản phẩm cho khách hàng, đặc biệt là các sản phẩm thuộc nhóm rủi ro cao.

Đối với các thương hiệu nhỏ, đây là cơ hội để nâng tầm chất lượng sản phẩm và quy trình sản xuất. Việc đầu tư vào chứng nhận chất lượng, đăng ký công bố sản phẩm minh bạch sẽ tạo dựng niềm tin với đối tác phân phối và người tiêu dùng. Tham gia vào các chương trình xúc tiến thương mại, kết nối cung cầu do LYHU tổ chức cũng là một cách hiệu quả để tiếp cận thị trường rộng lớn hơn.

Gợi ý hành động

Để ứng phó hiệu quả với những thay đổi về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa, LYHU xin đưa ra một số gợi ý hành động cụ thể:

• Ưu tiên nhóm hàng có chứng nhận chất lượng và truy xuất nguồn gốc rõ ràng: Đặc biệt đối với ngành hàng thực phẩm, thực phẩm chức năng và các sản phẩm nhạy cảm, hãy chọn nhà cung cấp có đầy đủ giấy tờ chứng minh, có tem truy xuất nguồn gốc.
• Tăng cường kiểm tra thông tin sản phẩm: Trước khi nhập hàng, hãy yêu cầu nhà cung cấp cung cấp đầy đủ thông tin về tiêu chuẩn chất lượng, hạn sử dụng, nguồn gốc xuất xứ.
• Đào tạo và nâng cao kiến thức cho nhân viên: Đảm bảo đội ngũ bán hàng nắm vững các quy định cơ bản về an toàn thực phẩm, tiêu chuẩn hàng hóa để tư vấn chính xác cho khách hàng.