Cập nhật chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa mới nhất, ảnh hưởng đến thị trường bán lẻ FMCG Việt Nam

Chính sách, Pháp lý & Tiêu chuẩn Hàng hóa: Những Thay Đổi Cập Nhật và Tác Động Đến Thị Trường Bán Lẻ Việt Nam

Chuyện gì đang xảy ra?

Trong những ngày cuối tháng 7 và đầu tháng 8 năm 2026, thị trường Việt Nam chứng kiến sự ra đời của hàng loạt chính sách và quy định pháp lý mới, có hiệu lực từ tháng 8 và tháng 9/2026, tác động sâu rộng đến nhiều lĩnh vực, đặc biệt là ngành hàng tiêu dùng nhanh (FMCG) và hệ thống bán lẻ. Nổi bật là Nghị định 292/2026/NĐ-CP về danh mục hàng hóa cấm xuất khẩu, cấm nhập khẩu, có hiệu lực từ ngày 05/09/2026. Nghị định này đã cụ thể hóa danh mục hàng hóa bị cấm, bao gồm các mặt hàng như vũ khí, đạn dược, pháo, chất thải, thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng, và đặc biệt là hàng hóa sản xuất bằng hành vi cưỡng bức lao động.

Song song đó, Nghị định 273/2026/NĐ-CP về kinh doanh hàng miễn thuế, có hiệu lực từ ngày 21/08/2026, đã sửa đổi, bổ sung và bãi bỏ nhiều thủ tục hải quan liên quan đến hàng miễn thuế, nhằm đơn giản hóa quy trình và tạo thuận lợi thương mại.

Ngoài ra, Thông tư 28/2026/TT-BNNMT của Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cập nhật danh mục thuốc bảo vệ thực vật được phép và cấm sử dụng, trong khi Quyết định 1536/QĐ-BCT thiết lập khung giá trị văn hóa và quy tắc ứng xử tiêu dùng Việt Nam, áp dụng cho tất cả các chủ thể tham gia hoạt động tiêu dùng, sản xuất, kinh doanh hàng hóa, dịch vụ trên lãnh thổ Việt Nam.

Đáng chú ý, từ ngày 01/07/2026, Thông tư 31 của Bộ Công Thương đã bắt buộc các sản phẩm, hàng hóa có mức độ rủi ro cao thuộc phạm vi quản lý của Bộ phải thực hiện truy xuất nguồn gốc thông qua hệ thống VeriGoods hoặc hệ thống nội bộ kết nối.

Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi pháp lý này có ý nghĩa quan trọng đối với toàn bộ hệ sinh thái bán lẻ FMCG. Việc siết chặt quản lý hàng hóa cấm nhập khẩu, đặc biệt là các mặt hàng nhạy cảm như thuốc lá điện tử, pháo, hay hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức, giúp bảo vệ sức khỏe cộng đồng, an ninh quốc gia, và tuân thủ các cam kết quốc tế về thương mại bền vững và quyền con người.

Quy định về truy xuất nguồn gốc sản phẩm là một bước tiến quan trọng trong việc tăng cường minh bạch thị trường, nâng cao trách nhiệm của nhà sản xuất và kinh doanh, đồng thời bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng trước nguy cơ hàng giả, hàng kém chất lượng.

Việc chuẩn hóa các quy định về kinh doanh hàng miễn thuế và cập nhật danh mục thuốc bảo vệ thực vật cũng góp phần tạo môi trường kinh doanh lành mạnh, minh bạch và an toàn hơn.

Quan trọng hơn, khung giá trị văn hóa và quy tắc ứng xử tiêu dùng được thiết lập nhằm định hình lại hành vi tiêu dùng, khuyến khích tiêu dùng có trách nhiệm, tiêu dùng bền vững, và xây dựng văn hóa kinh doanh lành mạnh, phù hợp với xu thế hội nhập quốc tế.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh truyền thống (GT), đặc biệt là các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, những quy định mới này đặt ra yêu cầu tuân thủ cao hơn. Các nhà bán lẻ cần rà soát kỹ lưỡng danh mục hàng hóa kinh doanh, đảm bảo không nhập khẩu hoặc kinh doanh các mặt hàng bị cấm theo Nghị định 292/2026/NĐ-CP.

Việc truy xuất nguồn gốc sản phẩm theo Thông tư 31 có thể tạo thêm gánh nặng về thủ tục và chi phí cho các nhà bán lẻ nhỏ, nếu họ không có hệ thống quản lý hoặc không được hỗ trợ đầy đủ. Tuy nhiên, về lâu dài, điều này sẽ giúp họ xây dựng lòng tin với khách hàng và cạnh tranh tốt hơn với các kênh hiện đại.

Đối với kênh hiện đại (MT) như các chuỗi siêu thị lớn, việc áp dụng các quy định mới có thể dễ dàng hơn nhờ vào hạ tầng công nghệ và quy trình quản lý sẵn có. Các quy định về hàng miễn thuế có thể ảnh hưởng đến hoạt động kinh doanh tại các cửa hàng miễn thuế trong sân bay, khu kinh tế cửa khẩu, đòi hỏi sự điều chỉnh về thủ tục và quy trình hoạt động.

Các nhà phân phối sẽ cần cập nhật nhanh chóng danh mục hàng hóa được phép và cấm, đồng thời tư vấn, hỗ trợ các điểm bán lẻ tuân thủ quy định mới. Các thương hiệu nhỏ có thể gặp khó khăn trong việc đáp ứng các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc nếu không có đủ nguồn lực đầu tư.

LYHU góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh các quy định pháp lý ngày càng chặt chẽ, các nhà bán lẻ và nhà phân phối cần chủ động thích ứng để không bị bỏ lại phía sau. Sự minh bạch và tuân thủ pháp luật sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Đối với điểm bán lẻ (tạp hóa, siêu thị mini):

• Rà soát danh mục hàng hóa: Ưu tiên nhập các mặt hàng có nguồn gốc rõ ràng, chứng nhận đầy đủ, đặc biệt là các nhóm hàng có quy định quản lý chặt chẽ như thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, và các sản phẩm có khả năng bị cấm nhập khẩu.
• Tìm hiểu về truy xuất nguồn gốc: Yêu cầu nhà cung cấp cung cấp thông tin về truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Nếu có thể, đầu tư vào các giải pháp đơn giản để quản lý thông tin này, ví dụ như quét mã QR trên sản phẩm để lấy thông tin.
• Nâng cao nhận thức khách hàng: Truyền thông về nguồn gốc, chất lượng sản phẩm an toàn, minh bạch sẽ giúp tạo dựng lòng tin và giữ chân khách hàng.

Đối với nhà phân phối:

• Cập nhật và tư vấn: Nắm vững các quy định pháp lý mới nhất và chủ động tư vấn, hỗ trợ các điểm bán lẻ trong việc tuân thủ.
• Đa dạng hóa nguồn cung: Tìm kiếm các nhà cung cấp uy tín, có khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn về chất lượng, nguồn gốc và truy xuất nguồn gốc.
• Xây dựng hệ thống thông tin: Đầu tư vào hệ thống quản lý thông tin sản phẩm, bao gồm cả thông tin về truy xuất nguồn gốc, để cung cấp cho các điểm bán lẻ.

Cơ hội cho thương hiệu nhỏ:

• Tập trung vào chất lượng và sự khác biệt: Thay vì cạnh tranh về giá, các thương hiệu nhỏ có thể tập trung vào việc xây dựng sản phẩm chất lượng cao, độc đáo, đáp ứng các tiêu chuẩn "xanh" hoặc "bền vững" ngày càng được ưa chuộng.
• Hợp tác với các nền tảng hỗ trợ: Tìm kiếm các nền tảng phân phối hoặc công nghệ có thể hỗ trợ về mặt thủ tục, truy xuất nguồn gốc để giảm bớt gánh nặng cho doanh nghiệp.

Gợi ý hành động

1. Ưu tiên nhóm hàng thiết yếu, có chứng nhận rõ ràng: Tập trung vào các mặt hàng FMCG thiết yếu (thực phẩm, đồ uống, hóa mỹ phẩm gia dụng) có nguồn gốc xuất xứ minh bạch, các chứng nhận chất lượng, vệ sinh an toàn thực phẩm. Các sản phẩm có nhãn "xanh", "bền vững" cũng là lựa chọn tốt để đón đầu xu hướng tiêu dùng mới.

2. Xây dựng lòng tin qua minh bạch thông tin: Tích cực tìm hiểu và trang bị thông tin về truy xuất nguồn gốc sản phẩm. Khuyến khích nhà cung cấp cung cấp mã QR hoặc thông tin chi tiết để khách hàng dễ dàng kiểm tra, qua đó nâng cao uy tín và sự tin tưởng của người tiêu dùng đối với điểm bán.

3. Chuẩn bị cho các quy định về hàng hóa cấm/hạn chế: Chủ động rà soát danh mục hàng hóa đang kinh doanh và tìm hiểu kỹ các quy định mới về hàng hóa cấm nhập khẩu (Nghị định 292/2026/NĐ-CP) để tránh rủi ro pháp lý.