Biến động chuỗi cung ứng và giá nguyên liệu: Thách thức và cơ hội cho thị trường FMCG Việt Nam 2026

Thị trường B2B FMCG Việt Nam đang đối mặt với những biến động không ngừng trong chuỗi cung ứng và logistics, cùng với áp lực gia tăng từ giá nguyên liệu. Các yếu tố này đang định hình lại cách thức vận hành và chiến lược kinh doanh của các nhà phân phối, chủ điểm bán lẻ truyền thống (GT) và hiện đại (MT).

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Trong những tháng gần đây của năm 2026, ngành logistics Việt Nam đang chứng kiến sự chuyển mình mạnh mẽ với việc áp dụng công nghệ số hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) ngày càng sâu rộng. Các cảng biển như Tân Cảng Cát Lái đang ứng dụng AI để tối ưu hóa quy trình thông quan và vận chuyển hàng hóa, giúp giảm thời gian xử lý và tăng cường sự phối hợp giữa các bên liên quan . Bên cạnh đó, các trung tâm AI và Digital Twin được thành lập cũng mở ra khả năng mô phỏng chuỗi cung ứng, giúp doanh nghiệp đánh giá rủi ro và tối ưu hóa hoạt động trong môi trường ảo trước khi triển khai thực tế .

Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn tươi sáng khi giá nguyên liệu đầu vào vẫn tiếp tục là một gánh nặng. Nhiều doanh nghiệp sản xuất FMCG báo cáo chi phí các loại nguyên liệu như dầu ăn, bao bì, bột, và phụ gia thực phẩm đã tăng từ 15-30% so với năm trước. Một số loại như dầu ăn có thể tăng hơn 100% . Mặc dù Chính phủ đã có những biện pháp giảm thuế và phí, nhưng các doanh nghiệp vẫn mong đợi những giải pháp đồng bộ và quyết liệt hơn để đối phó với tình hình này. Áp lực chi phí gia tăng, kết hợp với sức mua nội địa yếu, đang khiến nhiều doanh nghiệp rơi vào tình cảnh "càng làm càng lỗ" . Lãi suất vay ngân hàng tăng cao cũng góp phần làm trầm trọng thêm khó khăn, buộc một số doanh nghiệp phải tạm dừng các dự án đầu tư vào hệ thống năng lượng xanh .

Trong khi đó, vận tải biển toàn cầu vẫn còn những điểm nghẽn nhất định, dù cước tàu Á-Âu đã giảm gần 40% sau những đợt đứt gãy chuỗi cung ứng diện rộng do tác động kép từ địa chính trị, thời tiết và sự cố hạ tầng . Các xu hướng mới như logistics xanh, logistics số, và vận tải đa phương thức đang ngày càng trở nên quan trọng, đòi hỏi sự kết nối chặt chẽ giữa các trung tâm sản xuất, cảng biển, cửa khẩu và thị trường tiêu thụ .

2. Vì sao điều này quan trọng?

Những biến động trong chuỗi cung ứng và giá nguyên liệu có tác động trực tiếp đến toàn bộ hệ sinh thái FMCG. Đối với người tiêu dùng, áp lực chi phí đầu vào có thể dẫn đến việc các nhà sản xuất và bán lẻ buộc phải "neo giá", hạn chế các chương trình giảm giá sâu để bù đắp chi phí, trong khi người tiêu dùng ngày càng trở nên thận trọng và thắt chặt chi tiêu .

Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ, sự biến động này ảnh hưởng đến khả năng lên kế hoạch nhập hàng, dự trữ tồn kho và định giá sản phẩm. Chi phí vận hành và logistics tăng cao có thể làm giảm biên lợi nhuận, đặc biệt đối với các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Sự không ổn định trong nguồn cung nguyên liệu cũng có thể dẫn đến tình trạng thiếu hàng hoặc chậm trễ trong giao nhận, ảnh hưởng đến trải nghiệm mua sắm của khách hàng.

Ngành logistics Việt Nam đang có cơ hội lớn để phát triển mạnh mẽ, trở thành trung tâm logistics chiến lược của khu vực nhờ vị trí địa lý và các hiệp định thương mại tự do . Tuy nhiên, việc chuyển đổi số, đầu tư hạ tầng và hoàn thiện thể chế là những yếu tố then chốt để tận dụng tối đa cơ hội này .

3. Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh phân phối truyền thống (GT) như các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini đang chịu áp lực kép. Một mặt, họ phải đối mặt với việc các nhà cung cấp tăng giá hàng hóa, khiến chi phí nhập hàng tăng lên . Mặt khác, sức mua của người tiêu dùng tại các kênh này thường nhạy cảm hơn với giá cả, do đó việc tăng giá bán lẻ có thể dẫn đến sụt giảm doanh số đáng kể. Các doanh nghiệp nhỏ và thương hiệu địa phương có thể gặp khó khăn hơn trong việc đàm phán với nhà cung cấp do khối lượng nhập hàng nhỏ.

Trong khi đó, các kênh bán lẻ hiện đại (MT) như siêu thị mini và chuỗi cửa hàng tiện lợi, dù có quy mô lớn hơn và khả năng đàm phán tốt hơn, vẫn không tránh khỏi ảnh hưởng. Họ có thể phải cân nhắc kỹ lưỡng việc điều chỉnh giá bán, đồng thời tìm kiếm các giải pháp tối ưu hóa vận hành và logistics để giữ vững biên lợi nhuận. Các xu hướng như cá nhân hóa trải nghiệm mua sắm thông qua AI và dữ liệu đang trở nên quan trọng hơn bao giờ hết .

Các doanh nghiệp logistics lớn có thể hưởng lợi từ xu hướng số hóa và đầu tư công nghệ, nhưng các doanh nghiệp nhỏ hơn có thể gặp khó khăn trong việc cạnh tranh nếu không bắt kịp xu hướng. Các doanh nghiệp sản xuất nhỏ và vừa, đặc biệt là những doanh nghiệp phụ thuộc vào nguyên liệu nhập khẩu, sẽ là những đối tượng chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ sự biến động giá nguyên liệu và chi phí vận hành.

4. LYHU góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh đầy thách thức này, các nhà phân phối và điểm bán lẻ cần có những điều chỉnh chiến lược linh hoạt. Đối với các điểm bán lẻ truyền thống (GT), việc tập trung vào nhóm hàng hóa thiết yếu, có vòng quay nhanh và biên lợi nhuận ổn định là ưu tiên hàng đầu. Xây dựng mối quan hệ đối tác chặt chẽ, minh bạch với nhà cung cấp và nhà phân phối là yếu tố then chốt để có được nguồn hàng ổn định và giá cả hợp lý.

Việc tối ưu hóa quy trình nhập hàng, quản lý tồn kho hiệu quả để tránh tình trạng tồn đọng hoặc thiếu hàng cũng rất quan trọng. Các chương trình khuyến mãi cần được cân nhắc kỹ lưỡng, tập trung vào việc gia tăng giá trị cho khách hàng thay vì chỉ giảm giá đơn thuần. Ví dụ, có thể kết hợp các sản phẩm theo combo với mức giá ưu đãi, hoặc tặng kèm quà tặng giá trị gia tăng.

Đối với các nhà phân phối, việc đầu tư vào công nghệ quản lý chuỗi cung ứng và logistics là cần thiết để nâng cao hiệu quả hoạt động. Việc áp dụng các giải pháp số hóa không chỉ giúp tối ưu hóa lộ trình giao hàng, quản lý kho bãi mà còn cung cấp dữ liệu chi tiết về hành vi mua sắm của khách hàng, từ đó đưa ra các chiến lược kinh doanh phù hợp.

Các thương hiệu nhỏ có thể tìm kiếm cơ hội bằng cách tập trung vào các phân khúc thị trường ngách, phát triển sản phẩm độc đáo hoặc có lợi thế cạnh tranh về chất lượng, nguồn gốc. Việc tận dụng các kênh bán hàng online, mạng xã hội để tiếp cận khách hàng trực tiếp cũng là một hướng đi khả thi.

5. Gợi ý hành động

Đối với Điểm bán lẻ (GT/MT):

• Ưu tiên nhóm hàng hóa thiết yếu và có biên lợi nhuận ổn định: Tập trung vào các sản phẩm có nhu cầu cao, vòng quay nhanh như gạo, mì gói, dầu ăn, gia vị, đồ dùng cá nhân cơ bản. Cân nhắc tăng cường các sản phẩm thuộc ngành hàng có lợi thế về giá hoặc nguồn cung ổn định hơn.
• Tối ưu hóa quản lý tồn kho và đa dạng hóa nhà cung cấp: Áp dụng các phương pháp quản lý tồn kho tiên tiến để tránh tồn đọng hoặc thiếu hàng. Xây dựng mối quan hệ với nhiều nhà cung cấp để có sự linh hoạt và khả năng ứng phó tốt hơn khi có biến động về nguồn hàng hoặc giá cả.

Đối với Nhà phân phối:

• Đầu tư vào công nghệ logistics và quản lý chuỗi cung ứng: Nghiên cứu và áp dụng các giải pháp công nghệ để tối ưu hóa lộ trình giao hàng, quản lý kho bãi thông minh, và nâng cao hiệu quả hoạt động tổng thể.
• Phát triển các dịch vụ giá trị gia tăng cho điểm bán: Cung cấp các giải pháp hỗ trợ điểm bán lẻ như tư vấn trưng bày hàng hóa, hỗ trợ marketing, hoặc các chương trình đào tạo để nâng cao năng lực cạnh tranh cho các đối tác bán lẻ.