Thị trường FMCG Việt Nam 2026: Chuyển mình mạnh mẽ, cơ hội nào cho người mới kinh doanh kênh GT?
1. Chuyện gì đang xảy ra?
Thị trường FMCG Việt Nam năm 2026 chứng kiến những chuyển động đáng chú ý, đặc biệt là sự tái cấu trúc sâu sắc của kênh phân phối truyền thống (GT - General Trade). Theo NielsenIQ Vietnam, kênh GT vẫn chiếm tỷ trọng lớn, khoảng 65-75% doanh số ngành FMCG với gần 1.4 triệu điểm bán. Tuy nhiên, từ ngày 1/7/2026, Luật Quản lý thuế số 108/2025/QH15 bắt đầu có hiệu lực, yêu cầu hộ kinh doanh chuyển từ thuế khoán sang kê khai doanh thu thực tế và sử dụng hóa đơn điện tử. Điều này tạo áp lực lớn, buộc các tiệm tạp hóa phải số hóa để tồn tại hoặc đối mặt với nguy cơ đóng cửa.
Bên cạnh đó, sự tăng trưởng mạnh mẽ của kênh bán lẻ hiện đại (MT - Modern Trade) với 12.5% và thương mại điện tử (E-commerce) với 32.74% trong Quý 1/2026 đang tiếp tục thu hẹp thị phần của kênh GT. Các chuyên gia dự báo, trong vòng 3 năm tới, khoảng 15-20% trong số 1.4 triệu điểm bán GT có thể co lại hoặc hợp nhất, dẫn đến sự thay đổi đáng kể trong cách các thương hiệu FMCG tiếp cận người tiêu dùng cuối cùng.
2. Vì sao điều này quan trọng?
Sự chuyển dịch này có ý nghĩa sống còn đối với toàn bộ hệ sinh thái FMCG. Đối với các nhà sản xuất và thương hiệu, việc mất đi một lượng lớn điểm bán GT truyền thống đồng nghĩa với việc thu hẹp độ phủ thị trường và khả năng tiếp cận người tiêu dùng. Ngược lại, những điểm bán GT còn lại sẽ có xu hướng hoạt động chuyên nghiệp hơn, sẵn sàng áp dụng công nghệ và cung cấp dữ liệu đáng tin cậy hơn về hành vi tiêu dùng và đặt hàng.
Người tiêu dùng cũng đang có những thay đổi trong hành vi mua sắm. Xu hướng "Trading down" (ưu tiên giá trị thực, cân nhắc kỹ lưỡng giữa các chương trình khuyến mãi và chuyển sang các dòng sản phẩm có dung tích lớn hoặc thương hiệu nội địa có mức giá hợp lý hơn) đang lên ngôi. Đồng thời, họ ngày càng ưa chuộng sự tiện lợi, đa dạng và minh bạch của kênh bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử.
3. Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?
Kênh GT đang đối mặt với thách thức kép: vừa phải thích ứng với quy định pháp lý mới về thuế, vừa chịu áp lực cạnh tranh từ MT và E-commerce. Các tiệm tạp hóa truyền thống, đặc biệt là những nơi hoạt động thiếu chuyên nghiệp, sẽ gặp khó khăn trong việc duy trì hoạt động. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để những chủ cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini đầu tư vào việc số hóa, nâng cao chất lượng dịch vụ để trở thành những điểm bán chuyên nghiệp, có khả năng dự báo đơn hàng tốt hơn.
Ngược lại, các chuỗi siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi như Bách Hóa Xanh hay WinMart+ đang đẩy mạnh mở rộng mạng lưới. Họ tận dụng lợi thế từ sự chuyển dịch thói quen mua sắm và triển vọng từ các chính sách mới, đặc biệt là tại các khu vực nông thôn - nơi tỷ lệ thâm nhập bán lẻ hiện đại còn thấp. Điều này tạo ra một môi trường cạnh tranh gay gắt, đòi hỏi các nhà bán lẻ truyền thống phải có chiến lược thích ứng rõ ràng.
4. LYHU góc nhìn thực chiến
Đối với các nhà phân phối và chủ điểm bán lẻ truyền thống, đây là thời điểm vàng để chủ động nắm bắt cơ hội. Thay vì lo ngại về sự thay đổi, hãy xem đây là bước đệm để nâng tầm hoạt động kinh doanh.
Đối với Nhà phân phối (NPP):
Số hóa hệ thống quản lý: Đầu tư vào các giải pháp công nghệ để quản lý đơn hàng, tồn kho, công nợ hiệu quả. Các nền tảng như LYHU có thể giúp NPP kết nối trực tiếp với hàng ngàn điểm bán, tối ưu hóa quy trình đặt hàng và giao nhận.
Phân tích dữ liệu điểm bán: Thu thập và phân tích dữ liệu bán hàng từ các điểm bán để hiểu rõ hơn về nhu cầu, hành vi tiêu dùng và xu hướng nhập hàng. Điều này giúp NPP đưa ra các đề xuất sản phẩm phù hợp và xây dựng kế hoạch kinh doanh chính xác hơn.
Hỗ trợ điểm bán chuyển đổi: Hỗ trợ các điểm bán nhỏ trong việc áp dụng công nghệ, đào tạo kỹ năng quản lý, và cung cấp các công cụ marketing để họ có thể cạnh tranh tốt hơn.
Đối với Chủ điểm bán lẻ (Tạp hóa, Siêu thị mini):
Đầu tư vào trải nghiệm khách hàng: Sắp xếp cửa hàng khoa học, gọn gàng, trưng bày sản phẩm bắt mắt. Cung cấp dịch vụ tư vấn, chăm sóc khách hàng tốt để tạo sự khác biệt.
Đa dạng hóa sản phẩm, tập trung vào nhu cầu thiết yếu: Ngoài các mặt hàng FMCG cơ bản, có thể cân nhắc bổ sung các sản phẩm tươi sống, rau củ quả hoặc các mặt hàng đặc thù theo nhu cầu của khu vực.
Ứng dụng công nghệ đơn giản: Sử dụng các công cụ như Zalo, Facebook để bán hàng online, nhận đơn và giao hàng tận nơi. Tận dụng các nền tảng quản lý đơn hàng để theo dõi doanh thu, chi phí.
Xây dựng mối quan hệ với NPP: Chủ động làm việc với các nhà phân phối để có nguồn hàng ổn định, giá cả cạnh tranh và thông tin về các chương trình khuyến mãi.
Cơ hội cho thương hiệu nhỏ:
Trong bối cảnh kênh GT đang tái cấu trúc, các thương hiệu nhỏ có cơ hội tiếp cận trực tiếp với các điểm bán chuyên nghiệp hơn, nơi dữ liệu và nhu cầu được phản ánh rõ ràng hơn. Việc xây dựng mối quan hệ tốt với các nhà phân phối và tập trung vào các sản phẩm đáp ứng đúng nhu cầu thị trường sẽ là chìa khóa thành công.
5. Gợi ý hành động
Để thích ứng và phát triển trong bối cảnh mới, các nhà bán lẻ và nhà phân phối cần tập trung vào các hành động cụ thể sau:
Ưu tiên nhóm hàng thiết yếu và sản phẩm có dung tích lớn/giá hợp lý: Đáp ứng xu hướng "Trading down" của người tiêu dùng, tập trung vào các mặt hàng có vòng đời ngắn, nhu cầu cao và giá cả cạnh tranh.
Tối ưu hóa việc trưng bày và sắp xếp hàng hóa: Tạo không gian mua sắm thuận tiện, bắt mắt, giúp khách hàng dễ dàng tìm kiếm và lựa chọn sản phẩm.
Tăng cường kết nối và thu thập dữ liệu: Xây dựng mối quan hệ chặt chẽ với nhà phân phối và khách hàng, đồng thời ứng dụng công nghệ để thu thập dữ liệu bán hàng, từ đó đưa ra các quyết định kinh doanh hiệu quả hơn.