Thị trường FMCG 2026: Xu hướng 'trading down' và cuộc đua kênh bán lẻ hiện đại

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường FMCG Việt Nam năm 2026 đang chứng kiến sự phục hồi mạnh mẽ, được thúc đẩy bởi sức mua cải thiện và sự thích ứng nhanh chóng của các doanh nghiệp với các quy định mới. Một trong những xu hướng nổi bật nhất là sự dịch chuyển của người tiêu dùng sang các sản phẩm có giá trị thực, ưu tiên các chương trình khuyến mãi và lựa chọn dung tích lớn hoặc thương hiệu nội địa có giá cả phải chăng hơn để tối ưu chi tiêu. Đồng thời, kênh bán lẻ hiện đại và thương mại điện tử tiếp tục bùng nổ, chiếm lĩnh thị phần từ kênh truyền thống. Các nhóm ngành hàng thiết yếu như lương thực, thực phẩm đóng gói và sản phẩm chăm sóc cá nhân vẫn giữ vững tốc độ tăng trưởng.

Trong bối cảnh đó, nhiều nhà bán lẻ lớn và tập đoàn quốc tế đang đẩy mạnh đầu tư và mở rộng mạng lưới tại Việt Nam. Điển hình, Central Group dự kiến đầu tư thêm hơn 3 tỷ USD trong 10-15 năm tới, tập trung vào mảng bán lẻ và phát triển bất động sản thương mại. Aeon cũng liên tục mở rộng kế hoạch đầu tư, với mục tiêu tăng gấp ba quy mô kinh doanh tại Việt Nam và đạt doanh thu 120 tỷ yen cùng mạng lưới 300 cửa hàng vào năm 2030. Sự gia tăng vốn ngoại này cho thấy cuộc cạnh tranh trên thị trường bán lẻ đang ngày càng gay gắt, không chỉ dừng lại ở việc kinh doanh hàng hóa mà còn mở rộng sang sở hữu và phát triển hạ tầng thương mại. Các thương hiệu thức ăn nhanh toàn cầu cũng đang tăng tốc mở rộng mạng lưới, với tổng số cửa hàng đồ ăn nhanh tại Việt Nam tăng 13% so với cùng kỳ năm trước.

Vì sao điều này quan trọng?

Sự phục hồi của thị trường FMCG và sự gia tăng đầu tư từ các tập đoàn lớn mang đến những cơ hội và thách thức đáng kể cho toàn bộ hệ sinh thái bán lẻ. Đối với người tiêu dùng, sự cạnh tranh gia tăng có thể dẫn đến nhiều lựa chọn hơn với mức giá hợp lý và chất lượng tốt hơn. Tuy nhiên, việc dịch chuyển sang các kênh hiện đại và thương mại điện tử cũng đòi hỏi người tiêu dùng phải thích nghi với các phương thức mua sắm mới.

Đối với các nhà phân phối và điểm bán lẻ truyền thống (GT), sự bùng nổ của kênh hiện đại và TMĐT là một thách thức lớn, đòi hỏi họ phải có những chiến lược đối phó để không bị tụt hậu. Ngược lại, các chuỗi bán lẻ hiện đại, siêu thị mini và cửa hàng tiện lợi có cơ hội mở rộng thị phần và thu hút thêm khách hàng. Các doanh nghiệp FMCG, đặc biệt là những doanh nghiệp nội địa, cần nhanh chóng nắm bắt xu hướng "trading down" và "tiêu dùng xanh" để tái định vị sản phẩm và chiến lược kinh doanh. Việc tập trung vào R&D, đổi mới sản phẩm và xây dựng thương hiệu dựa trên giá trị thực sự sẽ là yếu tố quyết định sự thành công.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade), bao gồm các tiệm tạp hóa và điểm bán lẻ truyền thống, đang đối mặt với áp lực cạnh tranh ngày càng tăng từ kênh MT (Modern Trade) và thương mại điện tử. Mặc dù kênh GT vẫn chiếm ưu thế về độ phủ sóng, đặc biệt ở khu vực nông thôn, nhưng xu hướng "trading down" khiến người tiêu dùng có xu hướng tìm kiếm các ưu đãi và sản phẩm có giá trị tốt hơn, điều mà các kênh hiện đại và TMĐT thường cung cấp mạnh mẽ hơn. Doanh thu từ kênh GT có thể bị ảnh hưởng nếu các điểm bán này không kịp thời thích ứng bằng cách đa dạng hóa sản phẩm, cải thiện trải nghiệm mua sắm hoặc tham gia vào các chương trình khuyến mãi chung.

Ngược lại, kênh MT như siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi và các chuỗi bán lẻ lớn được hưởng lợi lớn. Họ có lợi thế về quy mô, khả năng đàm phán với nhà cung cấp, và có thể dễ dàng triển khai các chương trình khuyến mãi hấp dẫn. Sự đầu tư mạnh mẽ từ các tập đoàn như Central Group và Aeon càng củng cố vị thế của kênh MT, giúp họ mở rộng mạng lưới và nâng cao trải nghiệm khách hàng. Các thương hiệu nhỏ có thể gặp khó khăn hơn trong việc tiếp cận kênh MT do yêu cầu khắt khe về sản phẩm và chiết khấu, nhưng vẫn có thể tìm thấy cơ hội tại các điểm bán GT nếu sản phẩm đáp ứng được nhu cầu cụ thể của khu vực đó.

LYHU góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh thị trường FMCG năm 2026 đầy biến động và cạnh tranh, các nhà phân phối và điểm bán lẻ cần có những bước đi chiến lược để duy trì và phát triển. Đối với các nhà phân phối, việc xây dựng mối quan hệ bền chặt với các thương hiệu lớn và nhỏ, đồng thời tối ưu hóa chuỗi cung ứng để đảm bảo hàng hóa luôn sẵn có và được giao đến điểm bán một cách hiệu quả là vô cùng quan trọng. Cần xem xét việc đa dạng hóa danh mục sản phẩm để đáp ứng nhu cầu "trading down" của người tiêu dùng, tập trung vào các mặt hàng thiết yếu và có tính cạnh tranh về giá.

Các điểm bán lẻ, đặc biệt là các tiệm tạp hóa và siêu thị mini, cần tập trung vào việc nâng cao trải nghiệm khách hàng. Điều này có thể bao gồm việc sắp xếp hàng hóa khoa học, trưng bày bắt mắt, và cung cấp các dịch vụ giá trị gia tăng như tư vấn sản phẩm hoặc các chương trình khách hàng thân thiết. Việc đẩy mạnh các hoạt động khuyến mãi, đặc biệt là các combo hoặc ưu đãi theo dung tích lớn, có thể thu hút nhóm khách hàng nhạy cảm về giá. Ngoài ra, việc ứng dụng công nghệ đơn giản như quản lý tồn kho bằng phần mềm hoặc tham gia vào các nền tảng bán hàng trực tuyến có thể giúp mở rộng phạm vi tiếp cận.

Đối với các thương hiệu nhỏ, cơ hội nằm ở việc tập trung vào các thị trường ngách hoặc các sản phẩm có tính độc đáo, đáp ứng nhu cầu "xanh" hoặc sức khỏe mà các thương hiệu lớn chưa khai thác triệt để. Xây dựng câu chuyện thương hiệu hấp dẫn và tập trung vào chất lượng sản phẩm sẽ là chìa khóa để tạo sự khác biệt và thu hút sự chú ý của người tiêu dùng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Gợi ý hành động

Để thích ứng và phát triển trong bối cảnh thị trường FMCG năm 2026, các nhà bán lẻ và nhà phân phối nên cân nhắc các hành động sau:

• Ưu tiên nhóm hàng thiết yếu và có giá trị tốt: Tập trung vào các ngành hàng thực phẩm đóng gói, đồ uống, và sản phẩm chăm sóc cá nhân có mức giá cạnh tranh, dung tích lớn hoặc các thương hiệu Việt có uy tín để đáp ứng xu hướng "trading down".
• Tối ưu hóa trưng bày và khuyến mãi: Sắp xếp hàng hóa theo từng ngành hàng, tạo điểm nhấn cho các sản phẩm có chương trình khuyến mãi hoặc sản phẩm mới. Cân nhắc các hoạt động khuyến mãi chéo, combo sản phẩm để tăng giá trị đơn hàng.
• Nâng cao trải nghiệm mua sắm tại điểm bán: Đảm bảo không gian mua sắm sạch sẽ, thoáng đãng. Cung cấp thông tin sản phẩm rõ ràng và đào tạo nhân viên về sản phẩm để có thể tư vấn tốt hơn cho khách hàng.