Thách thức nhân sự: Cửa hàng bán lẻ Việt Nam đối mặt tình trạng thiếu hụt và biến động nhân viên

Chuyên gia phân tích thị trường B2B FMCG của LYHU kính gửi:

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường bán lẻ Việt Nam đang đối mặt với những thách thức gay gắt trong việc tuyển dụng và giữ chân nhân viên, đặc biệt là tại các điểm bán lẻ truyền thống (GT) và siêu thị mini. Tốc độ tăng trưởng nhu cầu nhân lực tại các cửa hàng bán lẻ hiện đại (MT) cũng đang có xu hướng chậm lại so với các năm trước do sự bão hòa nhất định và nhu cầu tuyển dụng có chọn lọc hơn. Theo khảo sát nhanh từ các chuỗi bán lẻ lớn, tỷ lệ nghỉ việc của nhân viên bán hàng tại các cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini trong 6 tháng đầu năm 2026 vẫn ở mức cao, dao động từ 15-25%, đặc biệt là ở các vị trí nhân viên bán hàng và thu ngân. Nguyên nhân chính được chỉ ra bao gồm áp lực công việc, mức lương chưa tương xứng với yêu cầu, thiếu cơ hội phát triển nghề nghiệp và sự cạnh tranh gay gắt từ các ngành nghề khác cũng đang tìm kiếm lao động phổ thông như dịch vụ ăn uống, giao vận.

Các báo cáo nhân sự gần đây cũng cho thấy sự dịch chuyển xu hướng tìm việc của lao động trẻ. Họ ưu tiên các công việc có môi trường làm việc năng động, linh hoạt hơn và có các chế độ phúc lợi rõ ràng. Điều này tạo áp lực lớn cho các cửa hàng bán lẻ truyền thống vốn thường có quy trình tuyển dụng, đào tạo và đãi ngộ chưa theo kịp xu thế. Các nhà tuyển dụng bán lẻ đang phải đối mặt với việc hồ sơ ứng tuyển giảm sút về số lượng và chất lượng, buộc họ phải tìm kiếm các giải pháp sáng tạo hơn để thu hút và giữ chân nhân tài.

Vì sao điều này quan trọng?

Việc thiếu hụt và biến động nhân sự ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả hoạt động của toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG. Nhân viên bán hàng là bộ mặt của thương hiệu tại điểm bán, đóng vai trò quan trọng trong việc tư vấn, chăm sóc khách hàng, đảm bảo hàng hóa luôn sẵn sàng và trưng bày bắt mắt. Tỷ lệ nghỉ việc cao dẫn đến tình trạng thiếu nhân lực trầm trọng, ảnh hưởng đến chất lượng dịch vụ, trải nghiệm mua sắm của khách hàng, và có thể dẫn đến mất doanh thu. Đối với các nhà phân phối, việc các điểm bán lẻ thiếu nhân sự ổn định cũng gây khó khăn trong việc triển khai các chương trình khuyến mãi, trưng bày và đảm bảo độ phủ hàng hóa. Về lâu dài, tình trạng này có thể làm suy yếu sức cạnh tranh của kênh bán lẻ truyền thống trước sự phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử và các mô hình bán lẻ hiện đại.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh GT (cửa hàng tạp hóa, siêu thị mini), bài toán nhân sự càng trở nên nan giải. Các chủ cửa hàng nhỏ thường kiêm nhiệm nhiều vai trò, việc tuyển dụng và đào tạo nhân viên mới tốn nhiều thời gian và chi phí, trong khi khả năng chi trả cho mức lương cạnh tranh còn hạn chế. Sự thiếu hụt nhân viên có thể khiến họ phải giảm giờ mở cửa, từ chối phục vụ khách hàng vào giờ cao điểm, hoặc không thể thực hiện các yêu cầu trưng bày từ nhà phân phối, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh số. Các thương hiệu nhỏ, với nguồn lực hạn chế, càng gặp khó khăn hơn trong việc đảm bảo sự hiện diện và hỗ trợ bán hàng tại điểm bán.

Tại kênh MT (chuỗi bán lẻ hiện đại), dù có quy trình tuyển dụng và đào tạo bài bản hơn, nhưng áp lực cạnh tranh về nhân sự vẫn rất lớn. Các chuỗi siêu thị, đại siêu thị, cửa hàng tiện lợi phải đối mặt với việc nhân viên có kinh nghiệm dễ dàng chuyển sang các ngành có chế độ tốt hơn hoặc các công ty công nghệ. Điều này đòi hỏi họ phải liên tục cải tiến chính sách lương thưởng, phúc lợi, và xây dựng lộ trình thăng tiến rõ ràng để giữ chân nhân tài. Các nhà phân phối lớn có thể tận dụng lợi thế về quy mô để có những chính sách hỗ trợ điểm bán tốt hơn, nhưng cũng phải đối mặt với việc chi phí vận hành tăng lên do các yêu cầu về hỗ trợ nhân sự từ phía các chuỗi bán lẻ lớn.

LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy đây là một thách thức chung nhưng cũng là cơ hội để các nhà bán lẻ, nhà phân phối và thương hiệu nhỏ cùng nhau tìm ra giải pháp. Thay vì chỉ tập trung vào việc tuyển dụng mới, các chủ cửa hàng nên xem xét chiến lược giữ chân nhân viên hiện tại là ưu tiên hàng đầu. Điều này bao gồm việc lắng nghe tâm tư, nguyện vọng của nhân viên, tạo môi trường làm việc tích cực, công nhận những đóng góp của họ và có những chính sách khen thưởng hợp lý. Việc đào tạo chéo kỹ năng cho nhân viên cũng giúp họ cảm thấy gắn bó và có giá trị hơn.

Đối với các nhà phân phối, LYHU khuyến khích việc xây dựng các chương trình hỗ trợ điểm bán không chỉ về hàng hóa mà còn về nguồn nhân lực. Các chương trình đào tạo nghiệp vụ bán hàng, kỹ năng chăm sóc khách hàng cho nhân viên tại điểm bán có thể là một giải pháp hữu ích. Đồng thời, các nhà phân phối cần chủ động làm việc với các điểm bán để hiểu rõ nhu cầu tuyển dụng của họ và có thể giới thiệu nguồn ứng viên tiềm năng. Các thương hiệu nhỏ, thay vì cạnh tranh trực tiếp về lương thưởng, có thể tập trung vào việc xây dựng mối quan hệ bền chặt với các điểm bán, cung cấp các công cụ hỗ trợ bán hàng hiệu quả và các chương trình kích cầu tiêu dùng hấp dẫn, giúp tăng doanh số mà không phụ thuộc quá nhiều vào số lượng nhân viên.

Gợi ý hành động

Đối với điểm bán lẻ:

• Tối ưu hóa quy trình làm việc: Rà soát lại các quy trình vận hành để giảm thiểu các công việc thủ công, không cần thiết, giúp nhân viên giảm tải áp lực.
• Xây dựng văn hóa doanh nghiệp tích cực: Tạo không gian làm việc thân thiện, khuyến khích giao tiếp cởi mở và ghi nhận sự đóng góp của từng cá nhân.

Đối với nhà phân phối:

• Phát triển chương trình hỗ trợ đào tạo nhân sự: Cung cấp các khóa đào tạo ngắn hạn về kỹ năng bán hàng, trưng bày sản phẩm cho nhân viên tại điểm bán.
• Xây dựng mạng lưới giới thiệu ứng viên: Tạo kênh kết nối giữa các ứng viên tiềm năng và các điểm bán đang có nhu cầu tuyển dụng.