Nghị định mới về chất lượng, nhãn mác và an toàn thực phẩm: Tác động đến thị trường FMCG và kênh GT

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn siết chặt quản lý pháp lý đối với ngành FMCG tại Việt Nam. Cụ thể, Chính phủ đã ban hành một loạt các Nghị định quan trọng như Nghị định 37/2026/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa, có hiệu lực từ ngày 23/01/2026. Nghị định này mang đến những quy định mới về ghi nhãn hàng hóa, bao gồm cả việc giới thiệu khái niệm "nhãn điện tử" và các yêu cầu về cỡ chữ tối thiểu, xuất xứ hàng hóa.

Song song đó, Nghị định 46/2026/NĐ-CP về an toàn thực phẩm cũng chính thức có hiệu lực từ ngày 26/01/2026. Nghị định này quy định chi tiết các điều kiện đảm bảo an toàn thực phẩm, đặc biệt nhấn mạnh vào yêu cầu đối với cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe, bao gồm cả trình độ chuyên môn của nhân sự và hệ thống quản lý chất lượng theo Thực hành sản xuất tốt (GMP).

Ngoài ra, các quy định về quảng cáo cũng được siết chặt hơn với Nghị định 342/2025/NĐ-CP, bắt đầu có hiệu lực từ ngày 15/02/2026, áp dụng cho các sản phẩm, hàng hóa, dịch vụ đặc biệt như mỹ phẩm, thực phẩm, sữa, thuốc và thiết bị y tế. Nghị định này nhằm ngăn chặn tình trạng thổi phồng công dụng, gây hiểu nhầm và tăng cường trách nhiệm cho người quảng cáo, bao gồm cả người có ảnh hưởng.

Đáng chú ý, từ ngày 01/01/2026, tất cả sản phẩm kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử bắt buộc phải công bố chứng nhận tiêu chuẩn chất lượng theo Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa. Các quy định này được xây dựng theo hướng quản lý dựa trên rủi ro, phân loại sản phẩm thành ba nhóm: rủi ro thấp, trung bình và cao, với các yêu cầu về công bố và đánh giá sự phù hợp khác nhau.

2. Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi pháp lý này có tác động sâu rộng đến toàn bộ thị trường FMCG. Đối với nhà sản xuất và nhập khẩu, việc tuân thủ các quy định mới về nhãn mác, an toàn thực phẩm và công bố chất lượng là bắt buộc để hàng hóa được phép lưu thông. Điều này đòi hỏi sự đầu tư vào việc cập nhật bao bì, quy trình sản xuất, kiểm nghiệm và hệ thống quản lý chất lượng.

Đối với nhà phân phối và các điểm bán lẻ (tạp hóa, siêu thị mini, cửa hàng tiện lợi), việc kiểm soát nguồn gốc, chất lượng và tính pháp lý của sản phẩm trở nên quan trọng hơn bao giờ hết. Hàng hóa không đáp ứng tiêu chuẩn có thể bị thu hồi, phạt hoặc từ chối nhập hàng, ảnh hưởng trực tiếp đến doanh thu và uy tín.

Đối với người tiêu dùng, những quy định này mang lại sự bảo vệ tốt hơn. Người tiêu dùng sẽ được tiếp cận thông tin minh bạch hơn về sản phẩm thông qua nhãn mác rõ ràng, được đảm bảo an toàn thực phẩm tốt hơn, và ít bị ảnh hưởng bởi các quảng cáo sai sự thật.

Sự thay đổi này cũng phản ánh xu hướng chung của thị trường FMCG Việt Nam năm 2026, nơi người tiêu dùng ngày càng ưu tiên các sản phẩm có chất lượng cao, an toàn, bền vững và được cung cấp thông tin minh bạch.

3. Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Kênh GT (General Trade - kênh truyền thống), bao gồm các tiệm tạp hóa và siêu thị mini, sẽ chịu ảnh hưởng trực tiếp từ các quy định về nhãn mác và truy xuất nguồn gốc. Các nhà phân phối cần đảm bảo cung cấp đầy đủ chứng từ, hóa đơn và thông tin sản phẩm cho các điểm bán lẻ này. Các sản phẩm có nhãn mác không rõ ràng, thiếu thông tin hoặc không tuân thủ quy định có thể bị từ chối nhập hàng hoặc khó bán ra. Các thương hiệu nhỏ, vốn thường có quy trình quản lý chất lượng và nhãn mác chưa chặt chẽ, sẽ đối mặt với thách thức lớn hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới.

Kênh MT (Modern Trade - kênh hiện đại), bao gồm các chuỗi siêu thị, cửa hàng tiện lợi, vốn đã có quy trình kiểm soát hàng hóa nghiêm ngặt, sẽ càng yêu cầu cao hơn từ các nhà cung cấp. Việc áp dụng nhãn điện tử và các tiêu chuẩn chất lượng mới có thể tạo ra lợi thế cạnh tranh cho các thương hiệu lớn, có nguồn lực đầu tư vào công nghệ và hệ thống quản lý. Tuy nhiên, các quy định mới cũng có thể tạo cơ hội cho các nhà bán lẻ MT chủ động hơn trong việc lựa chọn nhà cung cấp uy tín và yêu cầu đối tác tuân thủ chặt chẽ các quy định pháp luật.

Nhìn chung, các quy định mới có xu hướng "chuẩn hóa" thị trường, tạo lợi thế cho các doanh nghiệp có quy trình bài bản và tiềm lực tài chính, đồng thời đặt áp lực lên các doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ. Các nhà phân phối đóng vai trò cầu nối quan trọng, cần trang bị kiến thức và năng lực để hỗ trợ các điểm bán lẻ GT thích ứng.

4. LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy đây là thời điểm quan trọng để các đối tác cùng nhìn nhận và hành động. Đối với các điểm bán lẻ (chủ tạp hóa, siêu thị mini), việc chủ động tìm hiểu và yêu cầu nhà phân phối cung cấp thông tin chi tiết về nguồn gốc, chứng nhận chất lượng và tuân thủ nhãn mác của từng sản phẩm là vô cùng cần thiết. Ưu tiên nhập các mặt hàng từ các thương hiệu uy tín, có quy trình rõ ràng sẽ giúp giảm thiểu rủi ro.

Đối với các nhà phân phối, việc cập nhật thông tin về các quy định pháp luật mới là ưu tiên hàng đầu. Cần chủ động làm việc với các nhãn hàng để đảm bảo nguồn hàng đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn. Đồng thời, cần có các buổi chia sẻ, tập huấn kiến thức pháp lý và quy định mới cho đội ngũ bán hàng và các điểm bán lẻ đối tác.

Đối với thương hiệu nhỏ, đây là cơ hội để tái cấu trúc hoạt động, đầu tư vào việc chuẩn hóa quy trình sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng và đặc biệt là nhãn mác sản phẩm. Việc này không chỉ giúp tuân thủ pháp luật mà còn nâng cao uy tín và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

LYHU cam kết đồng hành cùng các đối tác trong việc cập nhật thông tin, cung cấp các giải pháp phân phối hiệu quả và hỗ trợ thích ứng với những thay đổi của thị trường.

5. Gợi ý hành động

Để thích ứng với bối cảnh pháp lý mới, các nhà bán lẻ và nhà phân phối FMCG nên tập trung vào các hành động sau:

• Ưu tiên nhóm hàng hóa có chứng nhận và nhãn mác đầy đủ: Tập trung tìm kiếm và nhập các sản phẩm có chứng nhận chất lượng (ví dụ: ISO, HACCP, GMP tùy ngành hàng), nhãn mác rõ ràng, đầy đủ thông tin theo quy định mới (Nghị định 37/2026/NĐ-CP), đặc biệt là các sản phẩm thực phẩm cần tuân thủ Nghị định 46/2026/NĐ-CP.
• Siết chặt kiểm soát đầu vào: Nhà phân phối cần yêu cầu nhà cung cấp/nhà sản xuất cung cấp đầy đủ hồ sơ pháp lý, chứng nhận chất lượng. Điểm bán lẻ nên kiểm tra thông tin trên nhãn sản phẩm và yêu cầu hóa đơn, chứng từ rõ ràng từ nhà phân phối.
• Nâng cao kiến thức pháp lý: Thường xuyên cập nhật các quy định mới của Chính phủ và Bộ, ngành liên quan đến chất lượng sản phẩm, an toàn thực phẩm, quảng cáo để đảm bảo hoạt động kinh doanh tuân thủ pháp luật.