Chuỗi cung ứng, logistics và giá nguyên liệu: Thách thức và cơ hội cho thị trường FMCG Việt Nam

Chuyện gì đang xảy ra?

Thị trường Việt Nam đang chứng kiến những biến động đáng kể trong chuỗi cung ứng và logistics, chủ yếu được thúc đẩy bởi các yếu tố địa chính trị toàn cầu và sự phục hồi nhu cầu tiêu dùng nội địa. Đặc biệt, căng thẳng tại các tuyến hàng hải quan trọng đang gây áp lực lên chi phí vận tải biển, khiến giá cước container tăng gấp 2-3 lần cho các tuyến đi Mỹ và châu Âu. Bên cạnh đó, giá xăng dầu trong nước tăng cũng làm đội chi phí vận hành và vận chuyển nội địa. Điều này dẫn đến tình trạng "chi phí kép" cho nhiều doanh nghiệp thực phẩm và FMCG, khi giá nguyên liệu đầu vào, từ nội địa đến nhập khẩu, đã tăng mạnh từ 50-60% trong thời gian qua. Một số mặt hàng thiết yếu như dầu ăn, nước mắm, nước tương cũng ghi nhận mức tăng giá 6-7% chỉ trong tháng trước.

Tuy nhiên, trong bối cảnh này, ngành logistics Việt Nam cũng đang có những bước chuyển mình mạnh mẽ với việc ứng dụng công nghệ. Chính phủ đang đặt mục tiêu đưa Việt Nam trở thành một trung tâm logistics chiến lược của khu vực, với sự đầu tư vào hạ tầng công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) và dữ liệu lớn. Luật Trí tuệ Nhân tạo (AI Law) có hiệu lực từ tháng 3/2026 đánh dấu một bước ngoặt, thúc đẩy việc áp dụng AI trong quản lý chuỗi cung ứng và vận hành cảng biển. Công nghệ "digital twins" cũng đang được triển khai để mô phỏng và tối ưu hóa chuỗi cung ứng trong môi trường ảo.

Vì sao điều này quan trọng?

Những biến động về chi phí logistics và giá nguyên liệu trực tiếp ảnh hưởng đến biên lợi nhuận của các nhà sản xuất FMCG và các nhà bán lẻ. Khi chi phí đầu vào tăng cao, doanh nghiệp đối mặt với bài toán khó: hoặc tăng giá bán, có thể làm giảm sức mua, hoặc cố gắng "neo giá", chấp nhận biên lợi nhuận thấp hơn. Điều này đặc biệt nhạy cảm trong bối cảnh sức mua nội địa tuy có dấu hiệu phục hồi nhưng vẫn còn thận trọng. Sự thiếu hụt nguồn cung hoặc gián đoạn chuỗi cung ứng có thể dẫn đến tình trạng thiếu hụt hàng hóa, ảnh hưởng đến sự hài lòng của người tiêu dùng.

Mặt khác, sự đầu tư vào công nghệ logistics và chuỗi cung ứng hiện đại lại mở ra cơ hội tối ưu hóa chi phí vận hành và nâng cao hiệu quả lưu thông hàng hóa về lâu dài. Các doanh nghiệp có thể giảm chi phí, tăng tốc độ giao hàng và cải thiện trải nghiệm khách hàng. Việc các tuyến hàng hải quốc tế trở nên khó đoán định buộc các doanh nghiệp phải xây dựng khả năng chống chịu và linh hoạt trong chuỗi cung ứng của mình, không chỉ đơn thuần tối ưu chi phí. Điều này cũng thúc đẩy xu hướng đa dạng hóa nguồn cung và tìm kiếm các hành lang logistics thay thế.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Đối với kênh Truyền thống (GT), bao gồm các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini, áp lực về giá nguyên liệu và chi phí vận chuyển có thể dẫn đến việc các nhà cung cấp tăng giá bán buôn. Điều này buộc các chủ tiệm phải cân nhắc điều chỉnh giá bán lẻ, có khả năng ảnh hưởng đến sức mua của người tiêu dùng địa phương vốn có thu nhập không quá cao. Tuy nhiên, sự bùng nổ của các mô hình cửa hàng tiện lợi và siêu thị mini, cùng với chiến lược bán lẻ đa kênh, đang tạo ra một cuộc đua mới trên thị trường. Các nhà bán lẻ hiện đại có lợi thế về quy mô và khả năng đàm phán với nhà cung cấp, có thể phần nào giảm thiểu tác động từ việc tăng giá.

Đối với kênh Hiện đại (MT), bao gồm siêu thị, đại siêu thị và các chuỗi bán lẻ, áp lực chi phí đầu vào cũng hiện hữu. Tuy nhiên, họ có thể tận dụng lợi thế về công nghệ và hệ thống phân phối để tối ưu hóa chi phí vận hành. Việc các chuỗi bán lẻ lớn như WinMart+ (thuộc Masan) tiếp tục mở rộng mạng lưới, đặc biệt là ở khu vực nông thôn, cho thấy tiềm năng khai thác các thị trường mới và đáp ứng nhu cầu đa dạng của người tiêu dùng. Các nhà phân phối đóng vai trò "trái tim" của chuỗi cung ứng FMCG, cần tích hợp công nghệ để quản lý kho, đơn hàng và dữ liệu tiêu thụ, giúp thương hiệu tối ưu hóa chiến dịch marketing.

LYHU - Góc nhìn thực chiến

Trong bối cảnh đầy biến động này, LYHU nhận thấy rằng sự linh hoạt và khả năng thích ứng là yếu tố sống còn. Các nhà phân phối và điểm bán cần tập trung vào việc tối ưu hóa hiệu quả hoạt động và xây dựng mối quan hệ đối tác bền chặt.

• Đối với Nhà phân phối:

• Đầu tư vào công nghệ logistics: Tích hợp các giải pháp số hóa để quản lý kho hàng, theo dõi đơn hàng theo thời gian thực và tối ưu hóa lộ trình vận chuyển. Điều này không chỉ giúp giảm chi phí mà còn nâng cao tốc độ giao hàng và độ chính xác.
• Đa dạng hóa nguồn cung: Tìm kiếm các nhà cung cấp thay thế hoặc các tuyến vận tải dự phòng để giảm thiểu rủi ro gián đoạn chuỗi cung ứng.
• Quản lý tồn kho thông minh: Sử dụng dữ liệu để dự báo nhu cầu chính xác hơn, tránh tình trạng tồn kho ứ đọng hoặc thiếu hàng đột ngột.
• Xây dựng "bộ đệm" tài chính: Tích cực làm việc với ngân hàng để đảm bảo nguồn vốn lưu động, đặc biệt trong giai đoạn tín dụng có thể bị thu hẹp.

• Đối với Điểm bán lẻ (Tạp hóa, Siêu thị mini):

• Tối ưu hóa danh mục sản phẩm: Tập trung vào các mặt hàng có vòng quay nhanh và biên lợi nhuận tốt, đồng thời cân nhắc các sản phẩm có nguồn gốc địa phương hoặc các thương hiệu nhỏ có thể mang lại lợi thế giá.
• Quản lý chi phí vận hành: Tìm cách giảm thiểu các chi phí không cần thiết, ví dụ như tối ưu hóa việc trưng bày hàng hóa để giảm thiểu không gian lưu kho.
• Tăng cường kênh bán hàng đa dạng: Bên cạnh kênh bán hàng truyền thống, cân nhắc việc bán hàng qua các nền tảng online hoặc mạng xã hội để tiếp cận thêm khách hàng.
• Chủ động làm việc với Nhà phân phối: Thường xuyên trao đổi với nhà phân phối về tình hình tồn kho, nhu cầu sản phẩm và các chương trình khuyến mãi để có kế hoạch kinh doanh phù hợp.

Các thương hiệu nhỏ có cơ hội bứt phá bằng cách tập trung vào các thị trường ngách, sản phẩm cá nhân hóa hoặc các giá trị bền vững, ESG. Khả năng thấu hiểu sâu sắc hành vi người tiêu dùng địa phương và sự linh hoạt trong việc tung ra sản phẩm mới sẽ là lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Gợi ý hành động

Để ứng phó hiệu quả với những biến động hiện tại, chúng tôi xin đưa ra một số gợi ý hành động cụ thể:

• Ưu tiên nhóm hàng có độ ổn định về giá và nhu cầu cao: Cân nhắc tăng cường nhập các mặt hàng thiết yếu, thực phẩm khô, gia vị, hoặc các sản phẩm chăm sóc cá nhân có thương hiệu uy tín, ít biến động về giá.
• Theo dõi sát sao biến động giá và chính sách từ nhà cung cấp: Duy trì kênh liên lạc thường xuyên và cởi mở với các nhà phân phối để cập nhật thông tin kịp thời, từ đó có những điều chỉnh chiến lược nhập hàng và bán hàng phù hợp.
• Nâng cao hiệu quả trưng bày và quản lý tồn kho: Sắp xếp hàng hóa khoa học, dễ tiếp cận, đồng thời áp dụng các phương pháp quản lý tồn kho hiệu quả để giảm thiểu rủi ro thất thoát và tối ưu hóa không gian cửa hàng.

Bằng cách chủ động thích ứng và áp dụng các chiến lược phù hợp, chúng tôi tin rằng quý vị sẽ vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội phát triển trong giai đoạn mới.