Chính sách, Pháp lý & Tiêu chuẩn Hàng hóa 2026: Điều cần biết cho Thị trường FMCG Việt Nam

Thị trường B2B FMCG: Pháp lý và Tiêu chuẩn Hàng hóa – Những Thay Đổi Cần Biết Năm 2026

Chào các nhà phân phối, chủ cửa hàng tạp hóa, chủ siêu thị mini và các điểm bán lẻ truyền thống thân mến!

Trong bối cảnh thị trường FMCG luôn biến động, việc nắm bắt các quy định pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa mới nhất là yếu tố then chốt để đảm bảo hoạt động kinh doanh hiệu quả và bền vững. Năm 2026 chứng kiến những cập nhật quan trọng về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng, đòi hỏi các doanh nghiệp trong ngành phải nhanh chóng thích ứng.

1. Chuyện gì đang xảy ra?

Năm 2026 đánh dấu một giai đoạn siết chặt và chuyên nghiệp hóa trong quản lý chất lượng và an toàn thực phẩm tại Việt Nam. Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định và thông tư quan trọng, tập trung vào việc nâng cao tiêu chuẩn, minh bạch hóa thông tin và tăng cường trách nhiệm của doanh nghiệp. Một số điểm nổi bật bao gồm:

• Nghị định 46/2026/NĐ-CP quy định chi tiết về an toàn thực phẩm, đặc biệt nhấn mạnh các yêu cầu đối với cơ sở sản xuất thực phẩm bảo vệ sức khỏe. Theo đó, các cơ sở này phải áp dụng Thực hành sản xuất tốt (GMP), yêu cầu nhân sự có trình độ chuyên môn cao và hệ thống quản lý chất lượng chặt chẽ.
• Nghị định 37/2026/NĐ-CP về chất lượng sản phẩm, hàng hóa đã thay thế các quy định cũ, mang đến những thay đổi đáng kể về ghi nhãn hàng hóa. Các quy định mới tập trung vào việc hiện đại hóa công tác quản lý nhãn mác, áp dụng công nghệ số như mã QR, chip điện tử và yêu cầu kích thước chữ tối thiểu cho thông tin chính. Nghị định này cũng cho phép viết tắt xuất xứ theo chuẩn quốc tế và yêu cầu ghi rõ tên đầy đủ, địa chỉ nhà sản xuất nước ngoài.
• Luật Chất lượng sản phẩm, hàng hóa sửa đổi năm 2025 (hiệu lực từ 2026) mang đến cách tiếp cận quản lý dựa trên đánh giá rủi ro đa cấp độ, thay vì quản lý theo nhóm nguy cơ truyền thống. Luật này cũng mở rộng phạm vi điều chỉnh sang cả sản phẩm không vật chất như phần mềm, dịch vụ số, AI, và lần đầu tiên luật hóa các khái niệm như hộ chiếu số sản phẩm, nhãn điện tử, truy xuất nguồn gốc thông minh.
• Chiến lược tiêu chuẩn quốc gia giai đoạn 2026-2035 đặt mục tiêu xây dựng hệ thống tiêu chuẩn Việt Nam hiện đại, hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế, đóng vai trò là hạ tầng thể chế mềm và công cụ thực thi chính sách. Mục tiêu đến năm 2035 là 80% TCVN được hài hòa với tiêu chuẩn quốc tế và 60% TCVN được xây dựng dựa trên nhu cầu thị trường.
• Thông tư số 24/2026/TT-BCT quy định quy tắc xuất xứ hàng hóa trong Hiệp định Đối tác kinh tế toàn diện Việt Nam - UAE (CEPA), có hiệu lực từ 5/5/2026, nhằm thúc đẩy thương mại song phương.

Nhìn chung, xu hướng chung là tăng cường sự minh bạch, nâng cao chất lượng và trách nhiệm giải trình của doanh nghiệp, đồng thời áp dụng công nghệ số vào quản lý và truy xuất nguồn gốc.

2. Vì sao điều này quan trọng?

Những thay đổi về chính sách và pháp lý này có tác động sâu sắc đến toàn bộ chuỗi cung ứng FMCG:

• Đối với người tiêu dùng: Tăng cường niềm tin vào chất lượng và nguồn gốc sản phẩm, đảm bảo an toàn sức khỏe. Xu hướng "tiêu dùng thực chất", ưu tiên sản phẩm thiết yếu, an toàn và có nguồn gốc rõ ràng ngày càng rõ nét.
• Đối với nhà phân phối và điểm bán lẻ: Yêu cầu lựa chọn và kinh doanh các sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn mới. Việc kiểm soát chất lượng hàng hóa trở nên quan trọng hơn bao giờ hết để giữ vững niềm tin của khách hàng và tránh rủi ro pháp lý.
• Đối với thương hiệu và nhà sản xuất: Cần đầu tư nâng cấp quy trình sản xuất, hệ thống quản lý chất lượng, đảm bảo tuân thủ các quy định về ghi nhãn, an toàn thực phẩm và xuất xứ. Việc áp dụng công nghệ để minh bạch hóa thông tin sản phẩm là một lợi thế cạnh tranh.
• Thị trường FMCG nói chung: Hướng tới sự chuyên nghiệp hóa, tăng cường cạnh tranh lành mạnh và nâng cao giá trị thương hiệu quốc gia trên trường quốc tế. Dù sức mua có thể còn thận trọng, nhưng người tiêu dùng ngày càng ưu tiên chất lượng và sự minh bạch.

Năm 2026, người tiêu dùng không chỉ mua sắm dựa trên giá cả mà còn đặt nặng yếu tố "niềm tin - chất lượng - minh bạch".

3. Ảnh hưởng đến kênh GT/MT như thế nào?

Các quy định mới này sẽ tạo ra những tác động khác biệt giữa kênh Hiện đại (MT) và kênh Truyền thống (GT):

• Kênh MT (Siêu thị, cửa hàng tiện lợi): Các chuỗi bán lẻ hiện đại có lợi thế hơn trong việc đáp ứng các tiêu chuẩn mới do có hệ thống quản lý chuyên nghiệp và khả năng tiếp cận thông tin nhanh chóng. Họ có thể tận dụng các quy định mới về ghi nhãn điện tử và truy xuất nguồn gốc để tăng cường trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, họ cũng cần kiểm soát chặt chẽ danh mục hàng hóa để đảm bảo tuân thủ.
• Kênh GT (Tạp hóa, điểm bán lẻ truyền thống): Đây là kênh chiếm phần lớn thị phần FMCG tại Việt Nam , nhưng cũng đối mặt với nhiều thách thức hơn. Các điểm bán lẻ nhỏ lẻ có thể gặp khó khăn trong việc kiểm tra và xác minh đầy đủ các tiêu chuẩn chất lượng, xuất xứ của từng sản phẩm. Việc nhập hàng từ các nhà phân phối uy tín, có giấy tờ pháp lý đầy đủ trở nên cực kỳ quan trọng. Các thương hiệu nhỏ, chưa có quy trình chuẩn hóa có thể gặp bất lợi khi cạnh tranh với các thương hiệu lớn đã đáp ứng được các quy định mới.
• Nhà phân phối: Đóng vai trò cầu nối quan trọng. Các nhà phân phối cần chủ động làm việc với nhà sản xuất để đảm bảo nguồn hàng tuân thủ pháp luật, cung cấp đầy đủ chứng từ và thông tin cho các điểm bán lẻ. Họ có thể trở thành đối tác tin cậy nếu cung cấp các sản phẩm chất lượng và minh bạch.

Sự cạnh tranh trên thị trường sẽ càng khốc liệt hơn, đòi hỏi các nhà bán lẻ và nhà phân phối phải nâng cao năng lực quản lý và lựa chọn sản phẩm.

4. LYHU góc nhìn thực chiến

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng việc tuân thủ pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng không chỉ là nghĩa vụ mà còn là cơ hội để khẳng định uy tín và tạo lợi thế cạnh tranh. Đối với các điểm bán lẻ và nhà phân phối, chiến lược thực chiến trong giai đoạn này bao gồm:

• Ưu tiên nhà cung cấp uy tín: Làm việc với các nhà sản xuất và nhà phân phối có lịch sử minh bạch, cung cấp đầy đủ giấy tờ pháp lý, chứng nhận chất lượng và nguồn gốc xuất xứ rõ ràng.
• Đầu tư vào kiến thức: Thường xuyên cập nhật các quy định pháp lý mới nhất liên quan đến ngành hàng FMCG. Hiểu rõ các tiêu chuẩn về an toàn thực phẩm, ghi nhãn, xuất xứ để có thể tư vấn và lựa chọn sản phẩm phù hợp.
• Tận dụng công nghệ: Khám phá các giải pháp truy xuất nguồn gốc sản phẩm thông qua mã QR hoặc các công cụ số khác mà nhà sản xuất cung cấp. Điều này không chỉ giúp người tiêu dùng tin tưởng hơn mà còn hỗ trợ việc quản lý hàng tồn kho hiệu quả.
• Đa dạng hóa danh mục nhưng có chọn lọc: Không ngừng tìm kiếm các sản phẩm mới, đáp ứng xu hướng tiêu dùng, nhưng phải luôn đặt tiêu chuẩn chất lượng và pháp lý lên hàng đầu. Các sản phẩm nhãn riêng (private label) đáp ứng tiêu chuẩn cao có thể là một hướng đi tiềm năng.
• Truyền thông minh bạch: Thông tin rõ ràng về nguồn gốc, thành phần, hạn sử dụng, và các chứng nhận chất lượng trên bao bì hoặc tại điểm bán sẽ tạo dựng niềm tin mạnh mẽ với khách hàng.

Năm 2026 là năm mà chất lượng, sự minh bạch và niềm tin sẽ là yếu tố quyết định sự thành công trên thị trường FMCG.

5. Gợi ý hành động

Để thích ứng với những thay đổi này, các nhà bán lẻ và nhà phân phối có thể xem xét các hành động sau:

• Rà soát danh mục sản phẩm: Ưu tiên các sản phẩm từ các thương hiệu đã chứng minh được năng lực tuân thủ pháp lý và tiêu chuẩn chất lượng cao.
• Tăng cường đào tạo nội bộ: Trang bị kiến thức về các quy định mới cho đội ngũ bán hàng và nhân viên phụ trách nhập hàng.
• Truyền thông về chất lượng: Nhấn mạnh các yếu tố về nguồn gốc, chứng nhận chất lượng và an toàn của sản phẩm khi giới thiệu đến khách hàng.

Bằng việc chủ động nắm bắt và tuân thủ các quy định pháp lý, chúng ta có thể cùng nhau xây dựng một thị trường FMCG ngày càng chuyên nghiệp, minh bạch và bền vững.

Trân trọng,
Chuyên gia Phân tích Thị trường B2B FMCG - LYHU