Cập nhật pháp lý 2026: Nhãn điện tử và truy xuất nguồn gốc định hình lại thị trường FMCG

Chuyển đổi số và tiêu chuẩn mới: Định hình lại thị trường FMCG Việt Nam 2026

Thị trường FMCG Việt Nam đang chứng kiến những chuyển đổi mạnh mẽ, không chỉ bởi sự bùng nổ của kỷ nguyên số mà còn bởi những thay đổi đáng kể về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa. Vào tháng 10 năm 2026, các quy định mới về ghi nhãn hàng hóa, an toàn thực phẩm và quản lý chất lượng sản phẩm đang dần đi vào cuộc sống, đặt ra những yêu cầu mới cho các nhà sản xuất, phân phối và bán lẻ.

Nổi bật là Nghị định 37/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ ngày 23/01/2026, đã siết chặt quy định về ghi nhãn hàng hóa, yêu cầu thông tin rõ ràng, minh bạch bằng tiếng Việt về tên sản phẩm, tổ chức chịu trách nhiệm, xuất xứ, cùng các nội dung bắt buộc khác theo từng loại hàng hóa. Đặc biệt, Nghị định này cũng hợp pháp hóa khái niệm "Nhãn điện tử" (E-label) thông qua QR Code, mã vạch, chip RFID, mở ra kỷ nguyên số hóa trong quản lý thông tin sản phẩm. Song song đó, các quy định về an toàn thực phẩm cũng được cập nhật với Nghị định 46/2026/NĐ-CP, nhấn mạnh vào việc quản lý rủi ro, trách nhiệm của doanh nghiệp và sự nhất quán giữa công bố, nhãn mác, kiểm nghiệm và hoạt động kinh doanh thực tế. Thông tư 34/2026/TT-BCT của Bộ Công Thương cũng quy định rõ về quản lý chất lượng sản phẩm, hàng hóa, phân loại theo mức độ rủi ro, yêu cầu truy xuất nguồn gốc và áp dụng các biện pháp kiểm tra tương xứng. Những thay đổi này không chỉ là nghĩa vụ pháp lý mà còn là yếu tố then chốt để nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường.

Tác động đa chiều đến chuỗi giá trị FMCG

Những thay đổi về chính sách và tiêu chuẩn đang tạo ra một làn sóng tác động đa chiều lên toàn bộ chuỗi giá trị FMCG. Đối với các nhà sản xuất, việc tuân thủ quy định mới đòi hỏi đầu tư vào hệ thống quản lý chất lượng, cập nhật bao bì, nhãn mác và quy trình sản xuất. Sự xuất hiện của "Nhãn điện tử" và yêu cầu truy xuất nguồn gốc buộc các doanh nghiệp phải đầu tư vào công nghệ số để quản lý dữ liệu sản phẩm một cách hiệu quả và minh bạch. Các doanh nghiệp nhập khẩu cũng phải đối mặt với quy trình kiểm tra chất lượng hàng hóa chặt chẽ hơn, đặc biệt là các mặt hàng có mức độ rủi ro cao, đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng về hồ sơ và chứng nhận.

Đối với nhà phân phối, việc quản lý hàng hóa trở nên phức tạp hơn với các yêu cầu về truy xuất nguồn gốc và nhãn mác. Họ cần đảm bảo các sản phẩm lưu kho và phân phối đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mới, tránh rủi ro pháp lý. Sự linh hoạt trong việc áp dụng các quy định về nhãn điện tử có thể giúp tối ưu hóa quy trình quản lý kho và thông tin sản phẩm. Về phía người tiêu dùng, những quy định này mang lại lợi ích rõ ràng về sự an toàn, minh bạch và quyền lợi được bảo vệ tốt hơn. Khả năng truy xuất nguồn gốc và thông tin sản phẩm đầy đủ giúp người tiêu dùng đưa ra quyết định mua sắm thông minh và an tâm hơn.

Ảnh hưởng đến kênh GT/MT: Cơ hội và thách thức

Kênh phân phối truyền thống (GT) và hiện đại (MT) đều chịu tác động không nhỏ từ các quy định mới này. Các cửa hàng tạp hóa và siêu thị mini (GT), vốn có quy mô nhỏ và nguồn lực hạn chế, có thể gặp khó khăn trong việc cập nhật và tuân thủ các quy định phức tạp về nhãn mác, truy xuất nguồn gốc. Việc kiểm tra và xử lý hàng hóa không đáp ứng tiêu chuẩn có thể gây thiệt hại về kinh tế và thời gian. Tuy nhiên, đây cũng là cơ hội để các nhà bán lẻ nhỏ nâng cao chất lượng hàng hóa, tạo sự khác biệt và xây dựng lòng tin với khách hàng bằng cách tập trung vào các sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng, thông tin minh bạch.

Đối với các chuỗi bán lẻ hiện đại (MT) và cửa hàng tiện lợi, việc tuân thủ các quy định này có phần thuận lợi hơn nhờ vào hệ thống quản lý chuyên nghiệp và nguồn lực tài chính dồi dào hơn. Họ có thể tận dụng các công nghệ mới như nhãn điện tử để tối ưu hóa quy trình quản lý hàng tồn kho, trưng bày và cung cấp thông tin chi tiết về sản phẩm cho khách hàng. Các quy định về phân loại rủi ro hàng hóa cũng giúp các chuỗi MT tập trung nguồn lực vào việc kiểm soát chặt chẽ các mặt hàng có rủi ro cao, đồng thời giảm bớt gánh nặng thủ tục cho các mặt hàng an toàn. Về phía nhà phân phối, họ đóng vai trò cầu nối quan trọng. Các nhà phân phối có khả năng thích ứng nhanh với các quy định mới, cung cấp các sản phẩm đạt chuẩn và hỗ trợ các điểm bán nhỏ trong việc cập nhật thông tin sẽ có lợi thế cạnh tranh lớn. Ngược lại, các thương hiệu nhỏ hoặc các nhà phân phối chậm chân trong việc thay đổi có thể đối mặt với nguy cơ bị loại khỏi cuộc chơi.

LYHU: Góc nhìn thực chiến cho nhà bán lẻ và NPP

Tại LYHU, chúng tôi nhận thấy rằng việc thích ứng với các quy định mới về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa không chỉ là tuân thủ mà còn là cơ hội để tái cấu trúc và nâng cao năng lực cạnh tranh. Đối với các điểm bán lẻ truyền thống và siêu thị mini, điều quan trọng nhất là tập trung vào việc lựa chọn các sản phẩm từ các nhà cung cấp uy tín, có đầy đủ thông tin về nguồn gốc, chất lượng và nhãn mác theo quy định mới. Hãy ưu tiên các mặt hàng có nhãn mác rõ ràng, dễ đọc, và khuyến khích khách hàng sử dụng công nghệ (như quét mã QR) để tìm hiểu thêm về sản phẩm. Việc sắp xếp, trưng bày hàng hóa cần đảm bảo tính minh bạch, dễ dàng quan sát thông tin sản phẩm.

Đối với các nhà phân phối, LYHU khuyến nghị cần chủ động làm việc với các nhà sản xuất để đảm bảo nguồn hàng đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn mới. Xây dựng hệ thống quản lý thông tin sản phẩm số hóa, hỗ trợ các điểm bán nhỏ trong việc tiếp cận và hiểu rõ các quy định mới là vô cùng cần thiết. Cân nhắc việc hợp tác với các đối tác công nghệ để triển khai các giải pháp về nhãn điện tử, truy xuất nguồn gốc, từ đó tạo ra lợi thế cạnh tranh cho toàn bộ chuỗi cung ứng. Các thương hiệu nhỏ có thể xem đây là cơ hội để tạo dựng niềm tin với người tiêu dùng bằng cách đầu tư vào chất lượng sản phẩm và sự minh bạch thông tin, tập trung vào các thị trường ngách hoặc các sản phẩm có câu chuyện riêng biệt.

Gợi ý hành động

Để vượt qua thách thức và nắm bắt cơ hội từ những thay đổi về chính sách, pháp lý và tiêu chuẩn hàng hóa, các nhà bán lẻ và nhà phân phối FMCG cần thực hiện các hành động sau:

• Ưu tiên nhóm hàng hóa có nguồn gốc rõ ràng và tuân thủ đầy đủ quy định về nhãn mác: Tập trung vào các sản phẩm mà thông tin về xuất xứ, thành phần, hạn sử dụng, và các thông tin bắt buộc khác được thể hiện minh bạch, dễ hiểu.
• Khám phá và ứng dụng công nghệ "Nhãn điện tử" (E-label): Khuyến khích khách hàng sử dụng điện thoại thông minh để quét mã QR trên sản phẩm, cung cấp thông tin chi tiết, câu chuyện thương hiệu, hoặc các chương trình khuyến mãi. Điều này giúp tăng tương tác và tạo trải nghiệm mua sắm hiện đại.
• Đào tạo và nâng cao nhận thức về các quy định mới: Tổ chức các buổi tập huấn cho nhân viên bán hàng về các quy định mới, cách nhận biết sản phẩm đạt chuẩn và cách tư vấn cho khách hàng về các thay đổi này.